M.Yasa Kılınç
Kordsa İnşaat Güçlendirme İş Birimi Satış ve Pazarlama Grup Müdürü
Türkiye deprem gerçeği ile bir kez daha yüzleşti. Kahramanmaraş Pazarcık ile Elbistan ilçelerinde meydana gelen 7.7 ve 7.6’lık depremler, ülkemizdeki deprem hazırlıklarının önemini gündeme getirdi.
Önümüzdeki süreçte yaşanabilecek olası depremlerde hasarı en aza indirmek için bir an önce mevcut yapı stokunun güçlendirilmesi veya yıkılıp yeniden yapılarak yapıların depreme dayanıklı hale getirilmesi gerekiyor.
50 yıl önce Sabancı Holding iştiraki olarak kord bezi üretmek amacıyla kurulan Kordsa, lastik güçlendirme alanındaki tecrübesini bugün kompozit ve inşaat güçlendirme pazarlarına aktarmış durumda. Lastik, Kompozit ve İnşaat Güçlendirme Teknolojileri pazarlarının global oyuncusu Kordsa olarak “Hayatı Güçlendirmek” misyonumuz doğrultusunda değer yara- tan teknolojiler geliştirerek ülkemizin yapı stokunun depreme dayanıklı hale getirilmesinde sorumluluk alarak öncü rol üstleniyoruz. Uzman ve yetkin mühendis kadrosundan oluşan İnşaat Güçlendirme İş Birimimiz, projelere özel çözümler üretilmesi ve karbon lifli polimer ile güçlendirme uygulamasının doğru yapılmasına öncülük edecek. İnşaat Güçlendirme Teknolojilerinde amacımız, beton yapılarda uzun ömürlü dayanım sağlayan ürünlerimiz ve yapısal güçlendirme çözümlerindeki yetkinliğimiz ile ülkemizin daha güvenli ve güçlü bir gelecek kurabilmesine katkıda bulunabilmektir. Diğer taraftan da sentetik fiber teknolojilerindeki uzmanlığımızdan faydalanarak betonun dayanımını arttıran yeni nesil beton güçlendirici sentetik fiber donatılı ürünler geliştiriyoruz ve ürün gamımızı genişletmek için çalışmalarımızı sürdürüyoruz.
Güçlenen yapılarla güvenli gelecek
Yönetmeliklerine uygun yapı tasarımları gerçekleştirilen ve yapının projesine uygun doğru imalat ve işçilikle yapılan yapılar ile güçlü ve güvenli bir gelecek elde etmek mümkün. Bunun için yapı tasarımında zemin özelliklerini de dikkate almak, standartlarına uygun kaliteli malzeme kullanmak, yapının proje aşamasında yapıya etkileyecek yükleri ve deprem kuvvetlerini dikkate almak, yapım aşamasında iken yapıyı sağlıklı şekilde denetlemek, mühendislik ilke ve kurallarına uygun çalışmak şart. Ancak baktığımızda mevcut durumda, yönetmeliğe uygun yapılmayan, zaman içinde yıpranmış veya kullanım amacı değişmiş birçok yapı bulunuyor. İşte bu noktada bizim de uzmanı olduğumuz “güçlendirme” konusu devreye giriyor.
Güçlendirme; hasarsız veya daha önce onarım geçirmiş yapıların performansını artırmak ve yapı elemanlarını öngörülen bir güvenlik düzeyine çıkarmak için yapılan işlemlerdir. Kullanım ömrü boyunca yapının yük kapasitesi, işlevi, ihtiyaç duyulan
yeterlilikleri değişiklik gösterebilir veya bina performansının artırılması gerekebilir. Bu gibi durumlarda yapıyı yıkmak yerine, uygun olan güçlendirme yöntemi ile bina güçlendirilebilir. Karbon lifli polimerler, depremde hasar görmüş veya mekanik dış̧ etkenler sebebiyle taşıyıcı yapı elemanlarında hasara sebep olan durumlarda yapıya dayanım kazandırma amaçlı kullanılabildiği gibi yapım sonrası tasarım değişikliklerinde de tercih edilebilir.
Depreme karşı binanın dayanıklılığının incelenmesinde, Riskli Bina Tespit Esaslarına ve Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği Deprem Performans Analizi’ne göre çalışma yapılır, yapının güncel durumu, yapısal eksiklikleri ve yetersizlikleri belirlenir ve yapılan inceleme sonucuna göre güçlendirme veya yıkım kararına gidilebilir.
Yapıların güçlendirilmesi maliyet ve zaman avantajı sunuyor
Yapıları güçlendirme yöntemlerine baktığımızda ise betonarme kolon mantolama, çelik elemanlar ile takviye, sönümleyiciler ve lifli polimerler ile güçlendirme teknolojilerini sayabiliriz. Bunların arasında da düşük öz ağırlık, yüksek dayanıklılık ve kolay uygulanabilme gibi avantajları ile Karbon Lifli Polimer teknolojisi biraz daha öne çıkıyor. Bu teknikte, dünyanın en sağlam malzemelerinden biri olan karbon liflerden örülmüş bir kumaş genellikle epoksi olan bir polimer reçinesi ile yüzeye uygulanıyor, liflerin kürlenip kompozit hale gelmesiyle de uygulandığı yüzeylerin sağlamlığını artırıyor.
Kratos’un güçlendirme tecrübesi
Türkiye’nin mega projelerde Kratos imzası var. Piyasaya yeni sunulduğu dönemde dahi, Kordsa uzmanlığının verdiği güvenle ülkemizin köprü, tünel, viyadük, raylı sistemler projeleri Kratos sentetik fiber donatıları ile güçlendirildi. Doğru malzeme, doğru proje ve doğru uygulayıcı unsurlarının bir arada sağlanması burada en önemli nokta. Kratos Yapısal Güçlendirme ürünleri, karbon lifli polimerler ile yapılarda eğilme momenti, kesme mukavemeti kapasitesini artırıyor ve yapısal eksiklikleri gideriyor. Bu sayede, yapı performansının iyileştirilmesini sağlıyor. Ayrıca, yapıların kolonlarının basınç dayanımlarını, sünekliklerini artırarak eğilme ve kesmeye karşı güçlendiriyor, yük taşıma kapasitelerini artırıyor.
Neden karbon lifli polimer?
Karbon Lifli Polimer, temel olarak yüksek dayanımlı karbon ipliklerle oluşturulmuş kompozit ürünler ve oldukça hafif bir malzeme. Kolay şekil alabilmesi sayesinde hızlı bir şekilde uygulanıyor; dolayısıyla uygulanan yüzeye de ilave yük getirmiyor. Karbon Lifli Polimerlerin yük taşıma kapasitesini artırmak, yapı performansını iyileştirmek, yapısal ya da korozyona bağlı hasar ve eksiklikleri gidermek gibi güçlendirme ihtiyacı olan yapılar için ideal olduğu düşünülürse çok geniş bir yelpazede uygulanabiliyor. Hastaneler, eğitim yapıları, kamu yapıları, endüstriyel yapılar, silolar, köprü ve viyadükler, konutlar, doğal gaz ve petrol boru hatları ile limanları güçlendirmede karbon lifli polimerler rahatlıkla tercih edilebilir.
Uygulama özel uzmanlık gerektiriyor
Karbon kumaş, uygulama yapılmadan önce uygun ebatlarda hazırlanır. Özel reçine karışımı, rulo ile betona sürüldükten sonra kesilen kumaş lifler doğrultusunda gerilerek el ile yüzeye, hava kalmamasına dikkat edilerek yapıştırılır. Karbon lifli kumaşın kaç kez sarım yapılacağı hazırlanan güçlendirme projesinde taşıyıcı elemanların yapısal eksiklik ihtiyaçlarına göre belirlenir. Çok katlı lifli polimer uygulamalarında her kat arasında Kratos Prime Resin rulo ile sürülmeli ve lifli polimer kumaş rulo ile bastırılarak yapıştırıcı içinde lamine edilmelidir. Anlatması bu denli kolay olsa da uygulama sürecinde büyük dikkat ve özen göstererek işin ehli insanlar tarafından yapılması tercih edilmelidir.
İncelenen yapının güçlendirme projesinin hazırlanabilmesi için uzman bir inşaat mühendisi tarafından yapı performans analizinin tamamlanması, güçlendirilecek elemanların belirlenmesi, güçlendirme yönteminin belirlenmesi ve statik detay projelerinin hazırlanması gerekir. Mimari rölöve, statik güçlendirme projelerinin sunulmasının ardından güçlendirme ruhsatı alınır ve işinin ehli kişiler tarafından karbon lifli polimer ile uygulamasına geçilir.
Kompozit ve sentetik fiber teknolojilerindeki uzmanlığımızı yapısal güçlendirme çözümlerindeki yetkinliklerimizle birleştirerek, ülkemizin yapı stokunun depreme dayanıklı hale getirilmesi için sorumluluk almaya ve ilgili kurumlarla birlikte çalışarak katkı vermeye hazırız.
