Semih YILDIZ / Belgelendirme Uzmanı / CPC Belgelendirme
Agrega çoğunlukla betonarme yapılar olmak üzere, otoyol, demiryolu vb. alanlarda kullanım yerlerine göre belirli boyut aralıklarında kullanılan bir ürün çeşididir. Çeşitli şekillerde elde edilir; ocaklardan, çeşitli kaynaklardan elemeyle ve geri kazanım bunlardan başlıcalarıdır.
İnşaat sektörünün vazgeçilmez ürünlerinden biri agregadır. Beton, yol ve inşaat alanında hammadde açısından çokça kullanılması beraberinde ciddi enerji, iş gücü ihtiyacı, doğal kaynakların daha hızlı tüketimi gibi dezavantajları da mevcuttur.
Günümüzde çevre bilincinin artmasıyla birlikte, geri kazanılmış agregalar önemli bir atık yönetim stratejisi olarak karşımıza çıkmaktadır. Geri kazanım, doğal kaynakları korumak, enerji tasarrufu yapmak ve çevre kirliliğini azaltmak açısından oldukça önemlidir. Bu bağlamda, “geri kazanılmış agregalar” önemli bir role sahiptir. Geri dönüşüm agregaları, çevre dostu ve sürdürülebilir yapı malzemeleri olarak önemli bir rol oynamaktadır. Atık yönetimi stratejilerinin bir parçası olarak, bu agregaların kullanımı, doğal kaynakların korunması, enerji tasarrufu sağlanması ve atık depolama sorununun azaltılması gibi çeşitli çevresel faydaları beraberinde getirir. Bu nedenle hem bireylerin hem de endüstrilerin geri dönüşümün teşvik edilmesi ve geri dönüşümde elde edilen agregaların aktif bir şekilde kullanılması, gelecek nesiller için daha temiz ve yaşanabilir bir çevre yaratmak adına önemlidir.
Geri dönüştürülmüş agrega; daha önce yapılarda kullanılmış olan inorganik malzemelerin işlemden geçirilmesi sonucunda elde edilen agregadır. Yalnızca geri dönüşümden elde edilen betonların kırılmasıyla oluşturulan agregalar Geri Dönüşümlü Agrega (GDA), inşaat moloz atıkları ile ortaya çıkan beton, sıva, şap, seramik, fayans, cam, boya, mermer ve tuğladan elde edilen karışımın oluşturduğu atıklar ise İnşaat Molozu Agregası (İMA) olarak tanımlanmıştır. Geri dönüştürülecek olan malzemelerin, içeriğinde inorganik maddeleri daha yoğun olan İMA yerine GDA beton yapılardan ayrışması önerilmektedir.
- Yeni yapı malzemeleri üretmek için gereken enerji miktarı, geri dönüşümle elde edilen agregaların kullanılmasıyla önemli ölçüde azalır. Bu durum, çevre üzerindeki karbon ayak izini düşürmeye yardımcı olur.
- Atık malzemelerin geri dönüşümle kullanılması, dolaylı olarak atık depolama alanlarına olan ihtiyacı azaltır ve çöp depolama sorununa alternatif bir çözüm sunar.
- Geri dönüşüm, atıkların ekonomiye kazandırılmasını sağlar. Atıkların geri dönüşümüyle elde edilen agregalar, inşaat sektörü ve diğer endüstriler için ekonomik ve sürdürülebilir bir yapı malzemesi kaynağı oluşturur.
Tüm etkilerini göz önünde bulundurursak dezavantaj olarak, yapılan testlere istinaden hazır betonda kullanılan geri dönüşüm agrega miktarı arttıkça beton kalitesini düşürdüğü, deformasyonu artırdığı gözlenmektedir. Ülkemizin deprem kuşağı bölgesi olduğunu göz önünde bulundurursak, hazır betondan ziyade kara yolları ya da inşaat alanı dolgu malzemesi olarak kullanılması daha uygun olarak gözükmektedir.
Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (305/2011/AB ) EK.1 Madde 7’de Doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı ile ilgili değindiği konular şu şekildedir;
- Yapı işlerinin malzemeleri ve bölümleri yıkımdan sonra yeniden kullanılabilir veya geri dönüştürülebilir olmalıdır.
- Yapı işleri dayanıklı olmalıdır.
- Yapı işlerinde çevreye uyumlu ham madde ve ikincil maddeler kullanılmalıdır.
Geri dönüşüm agregaların tabii olduğu yönetmelik ve standartlar, kullanım yerlerine göre normal kırma taş agregalarla aynı çizgide değerlendirilebilir. Bu doğrultuda ürünün piyasaya arz edilmesi için Avrupa Komisyonu tarafından onaylanmış kuruluşlardan ürün standartları ve yönetmeliğin belirlediği teyit sistemine göre CE işaretlemesi ve Belgelendirilmesi zorunludur.
Kuruluşumuz, Avrupa komisyonu tarafından 2404 kimlik numarası ile yetkilendirilmiştir. Bu bağlamda geri dönüşüm agregaların tabi olduğu standartlar kapsamında belgelendirme yetkisine sahiptir.
